www.emrahserbest.com

Bu yüzden gerek yerel yönetim ve odalar başta olmak üzere il ve ilçe kurmayları, gerekse devlet dairelerindeki devlet adamları ya da bürokratlar kafa kafaya verip, bu muazzam sanayi potansiyelini ilçeye kazandıracak projeler üretmeye başlamalılar.

www.emrahserbest.com

info@emrahserbest.com

.

.

.

.

İzmir’in güneyinde bulunan vergi rekortmeni bir ilçenin ekonomisinden bahsedeceğiz bugünkü yazımızda. Torbalı, doğusunda Bayındır ve Tire, batısında Menderes, güneyinde Selçuk, kuzeyinde de Kemalpaşa ilçeleri ile çevrilidir. İlçe hakkında bu coğrafi bilgileri verdikten sonra, ülke ekonomisinde bu denli büyük yere sahip bu ilçenin ekonomik bazı özellikleri üzerinde duralım.

Torbalı’nın ekonomisi tarım, hayvancılık ve sanayiye dayalıdır. Özellikle 90’lı yıllara gelinene kadar tarım ve hayvancılık ilçe ekonomisinde oldukça önemli bir yere haiz iken, 90 yıllardan sonra gelen hızlı sanayileşme ilçeyi ülke çapında vergi rekortmeni bir ilçe haline soktu. Havalimanına olan yakınlığı, fabrika ve tesisleşmeye müsait arazi yapısı, ucuz arsa fiyatları, ulaşım açısından konumunun iyi olması Torbalı’yı son 20 yıllık süreçte çok uluslu firmalar da olmak üzere bir çok dev yatırımın ilgi odaği haline getirdi. Böylelikle 90’lara kadar tarımsal ürünleri işlemek için çırçır, iplik ve zeytin yağı tesislerinden ibaret olan sanayi şimdi mobilyadan tekstile, dondurulmuş gıdadan tesisata, otomotiv’den sigaraya kadar bir çok faaliyet koluna ayrıldı.

Yukarıda saydıklarımızı biraz daha somutlaştıralım. Torbalı’daki bahsettiğimiz bu firmalar Philip Morris, JTI, Merinos, General Motors, Dr. Oetker, Özgörkey, İşbir Sünger, Feast, Pizza Pizza, Alfemo, Ekoten vs. Vergi rekortmeni dedik ya hani, Torbalı’da 2008 yılında tahakkuk eden 8 milyar 683 milyon 502 bin 300 TL verginin 8 milyar 632 milyon 177 bin 437 TL’si tahsil edildi. İlçe, İstanbul, Ankara, Kocaeli, İzmir ve Bursa’dan sonra altıncı oldu. Yanlış duyulmadı ilçe, iller liginde altıncı konumda. Tahakkuk eden vergi ve tahsili’nin Torbalı’da bu kadar yüksek olması genel itibariyle sigara üreticilerinden alınan nihai vergi niteliğindeki Ozel Tüketim Vergisi.

Temel Sorunlar

Buraya kadar saydıklarımız çok güzel iç açıcı rakamlar. Zaten dışarıdan bakan da ilçede hep buraya kadar anlattığımız kısmı gördüğü için Torbalı, ülkenin en yoğun göç alan bölgelerinden. Ama olayın iç yüzü hiç de sanıldığı gibi değil. Torbalı esnafı, ticaret erbabı ya da sabit ücretli işçisi tüm bu sanayi devlerinin varlığından yeterince yararlanamıyor. Böyle bir ilçede işsizlik, olması gereken düzeylerin oldukça üzerinde. Bundan, kalifiye eleman yetiştiremeyen sadece 3 bölümle eğitim veren Meslek Lisesi’nin varlığı sorumlu olduğu kadar, eleman ihtiyacının sadece küçük bir kısmını Torbalı’dan karşılayan, o küçük kısmı da genelde mavi yakalı asgari ücretle çalışan işgücünden seçmeye özen gösteren çok uluslu devler de sorumlu. İlçe, Alfemo ve Merinos’la neredeyse bir mobilya üssü haline gelmişken, Torbalı Endüstri Meslek lisesi ne yazık ki hala bir mobilya bölümüne sahip değil. Bu konuda yetkililer ya da etkili olduğunu düşünenler mutlaka birşeyler yapmalı. Yoksa bu göç hızı ile Torbalı çok yakında bir işsizler diyarı haline gelecek.

İlçedeki bu potansiyeli lehine çeviremeyen tek grup işçiler değil. İşletme sahipleri ve esnaf da aynı dertten muzdarip. Tüm bu dev yatırımlar çoğu ihtiyacını yol problemine rağmen anlaşmalı oldukları ve ilçe dışındaki tedarikçilerden sağlıyorlar. Zaten işçi alımları biraz canlansa ekonomiye de bir canlılık gelecek ve ilçe ekonomisine işçi ücretleri olarak akacak para alışveriş neticesinde esnaf ve iş sahiplerinin de yüzünü güldürecek. Bu yüzden gerek yerel yönetim ve odalar başta olmak üzere il ve ilçe kurmayları, gerekse devlet dairelerindeki devlet adamları ya da bürokratlar kafa kafaya verip, bu muazzam sanayi potansiyelini ilçeye kazandıracak projeler üretmeye başlamalılar.

İlçenin muzdarip olduğu bir diğer konu da  ödenen verginin ilçeye hizmet olarak geri dönmemesi. Tamam işçin ya da esnafın bir şekilde bu potansiyelden yararlansa neyse, devletin vergi geliri olmasa da ilçe olarak ekonomi biraz daha rahatlayabilir. Ama dedik ya işçi ve esnaf bu iş potansiyelini yeterince kullanamıyor, devletten de gerekli altyapı yatırımlarını yapacak hizmet gelmeyince sorun katmerleniyor. Bunun en basit örneği yılan hikayesine dönen hızlı tren hattı ve hizmetlere cevap vermekte zorlanan Torbalı Devlet Hastanesi.

Yapılması Gerekenler

Sonuç olarak Torbalı sanayi potansiyeli açısından zengin; ama, bu potansiyeli bir türlü lehine çeviremeyen bir yapıya haiz. Bu durumda yapılması gereken en hayati iki şey aşağıdaki gibidir:

İlki, tüm bu sanayi gücünün ilçe ekonomisine entegrasyonunu sağlayacak projeler üretmek ya da ürettirmek. Bunun için de meslek liselerinde yeni bölümlerin açılması, ilçedeki devlerin sağlanacak çeşitli teşviklerle işgücünü biraz daha Torbalı emek piyasasından seçmeye özendirilmesi ve ilçedeki esnaf ve ticaret erbabı ile dev fabrikaların arasında bir tedarik zinciri tesis edilmesi geliyor.

Yapılması oldukça elzem olan ikinci şey de, ilçenin ödediği vergilerin ilçeye tüm bu sanayiyi destekleyecek ve karşılayacak gerekli altyapı yatırımları olarak geri dönmesini sağlamak.

Tüm bun saydıklarımızın yapılabilmesi için şart olan ise il ve ilçe yönetiminde söz sahibi olan devlet adamlarından tutun da parti ya da sivil toplum kuruluşları yöneticilerine kadar sürekli iştişare ve birlik içinde olmak. Zira, zaten halihazırda muazzam bir potansiyele sahip olan bu ilçenin ekonomisini ayağa kaldırmak, bu uğurda emeği geçen hem devlet adamlarını hem de siyasileri ayağa kaldıracak, Torbalı ve İzmir ile birlikte ülke yönetiminde söz sahibi olan bürokratlar ya da siyasetçiler yapacaktır.

Sağlıcakla kalın.