emrah.serbest@gmail.com

"...Daha yalın bir ifadeyle ülkemiz için bir yıllık enflasyon yüzde 5.27 olmuş demek bu. Hiç inanasınız gelmiyor değil mi? İnanasımız gelmiyor çünkü biz yıllık enflasyonun yüzde 140 olduğu 90’lı yılların ortalarını yaşamış talihli (!) bir milletin evlatlarıyız... "

Geçtiğimiz hafta Cuma günü Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) Eylül ayına ait fiyat istatistiklerini açıkladı. Eylül ayında tüketici fiyatları yüzde 0.39 oranında artış göstermiş. Bu rakamlarla birlikte 2008 Ekim’inden bu yana TÜFE’nin yüzde 5.27 arttığını görüyoruz. Daha yalın bir ifadeyle ülkemiz için bir yıllık enflasyon yüzde 5.27 olmuş demek bu. Hiç inanasınız gelmiyor değil mi? İnanasımız gelmiyor çünkü biz yıllık enflasyonun yüzde 140 olduğu 90’lı yılların ortalarını yaşamış talihli (!) bir milletin evlatlarıyız.

Biraz nostalji yapalım isterseniz. Yıllık enflasyon rakamlarını geriye dönük aylar bazında inceledik. Analizimizi önce 1987 temel yıllı TÜFE rakamlarını kullanarak yaptık. Aylık endeks figürlerini 12 ay öncesine göre kıyasladık ve aylık bazda yıllık tüketici fiyatları enflasyonunu bulduk. 1989 yetmedi biraz daha geriye gidelim dedik ve bu sefer aynı analizi 1978-1979 yılı baz alınarak hazırlanmış endeks rakamlarıyla yaptık. 87 bazlı serilerde 16 il kapsanırken, 78 bazlı serilerde ise sadece 14 ili kapsayan kentsel yerler için fiyat istatatistikleri var. Bulduğumuz enflasyon rakamlarını inceledik ve gördük ki 78 fiyatları baz alındığında Ocak ve Şubat 95’te yıllık enflasyon yüzde 139.2. Şimdi ise yılık enflasyon rakamı yüzde 5.27. Şaşırmayalım da ne yapalım. Gerçi endekste gerek mal ve hizmet sepeti bazında gerekse de kapsam olarak bazı değişiklikler yaşandı ama yine de yüzde 140’lık bir enflasyondan yüzde 5’lere düşüş hakikaten takdire şayan. Grafikte 79’den bu yana aylık gözlemler halinde 12 aylık enflasyon rakamlarını gösterdik.

Bu kadar nostalji yeter biraz da son açıklanan Eylül rakamlarını yorumlayalım. Açıklanan rakamlar enflasyondaki düşüşün hala devam ettiğini gösteriyor. Bu da haliyle Merkez Bankasının faiz indirimlerinde elini kuvvetlendiren ve de haklı olduğunu teyit eden nitelikte veriler. Eğer enflasyon artıyor olsa idi iç talebin kuvvetlenmeye başladığı yönünde bazı sinyaller alıyor olabilirdik. Gerçi yıllık enflasyondaki düşüşte baz ayın, yani 2008 Eylül’ünün yüksek gelen enflasyon rakamlarının da rolü büyük ama, aylık olarak kabaca binde 4 olan fiyat artışı onca vergi indirimlerinin sonuna gelindiği, okulların açıldığı ve bayramı geçirdiğimiz Eylül ayı için oldukça küçük bir rakam.  

***

3 Yıldız Daha Kaydı

ABD’de geçtiğimiz hafta 3 tane daha mevduat bankası battı. Kriz çıktığından beri toplam bilanço kaç diye merak ettik ve bizdeki Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) eşdeğerindeki FDIC sitesine girdik. Batan bankaların listesi linki hemen gözümüzün önünde duruyordu, tıkladık ve gördük ki sadece ABD’de 2007 yılından bu yana 129 tane mevduat bankası batmış. Ve 2011’e kadar 100 kadar daha bankanın batması bekleniyor.

***

W Geliyor

Hatırlarsanız önceki yazılarımızda harflerle ifade edilen ekonomik toparlanma modellerinden bahsetmiştik. Ayrıca bizim öngörümüzün ikinci dibi biraz daha yukarıda gerçekleşecek “W” tipi toparlanma olduğundan söz ettik ve bunu gerekçelerimizle birlikte açıkladık. ABD’de son açıklanan Eylül ayına ait tarım dışı istihdam rakamları, “V” tipi hızlı dipten dönüşün olduğu senaryoyu fiyatlayan sermaye piyasalarında hayal kırıklığı yaratırken, bizim “W” tipi öngörümüzü destekledi. Zira Eylül ayında tarım dışı istihdam ortalama beklentilerin altında 263 bin kişi azaldı. Bu rakamla birlikte işsizlik oranı ise yüzde 9.8’e dayandı.

Bugün nostalji günümüz dedik ya, enflasyon rakamlarında olduğu gibi işsizlik oranlarında da geriye gidelim dedik ve ABD İşgücü İstatistikleri Bürosunun (BLS) sitesine girdik. 1947’den bu yana aylık bazda işsizlik oranlarını çıkardık. Çıkan rakamlara göre ABD’de bu denli yüksek işsizlik en son 1983 Haziran’ında görülmüş. 1982 Temmuz’unda 9.8’i geçen işsizlik, aynı yılın Kasım ve Aralık aylarında yüzde 10.8 ile zirve yapmış ve ondan sonra düşüşe geçmiş.

Malum kış kapıya geldi, dayandı. Ayakkabılarımızın ayağımızda olduğu bir hafta geçirmemiz dileğiyle, sağlıcakla kalın...